नेपाली बालकथाको अङ्गे्रजी सङ्ग्रह

जनार्दन बराल

लगभग सवा सय वर्षमा नेपाली बालसाहित्यमा ३ सयभन्दा बढी कृतिहरुको जन्म भएको छ । तर अझै पनि नेपाली बालसाहित्य आफैँ बच्चा बेलैमा रहेको छ । यसले विश्वस्तरीयता अझै प्राप्त गरेको छैन भन्ने गरिएको छ ।
नेपाली बालसाहित्य जति र जुन रुपमा लेखिएको छ त्यो विश्वस्तरमा पुगेको छैन । नेपाली बालसाहित्यको विदेशी भाषामा अनुवाद विरलै हुने गरेको छ । यसले गर्दा पनि विदेशी पाठकहरुले नेपाली बालसाहित्यको स्वाद लिन पाएका छैनन् भने समीक्षकहरुले यसको मूल्याङ्कन गर्न पाएका छैनन् । यही अभाव पूर्ति गर्नका लागि नेपाली बालसाहित्यको अग्रणी संस्था बालसाहित्य समाजले नेपाली बालसाहित्य विशेषगरी कथाहरु अङ्ग्रेजीमा अनुवाद गराई प्रकाशन गर्ने प्रयास गरेको छ । बालसाहित्य समाजको प्रयासबाट प्रकाशित ुनेपालका बालकथाहरु चिल्ड्रेन स्टोरिज प्रुम नेपाल ले विदेशी पाठकहरुसमक्ष नेपाली बालसाहित्यको स्वाद चखाउने विश्वास लिन सकिन्छ ।
यो चिल्ड्रेन स्टोरिज प्रुम नेपाल पुस्तकमा नेपाली बालसाहित्यमा कलम चलाइरहेका ५२ जना स्रष्टाहरुका कथाहरु अनुवादित छन् । यसमा पुरानो पुस्ताका कथाकारहरु देवकुमारी थापा रमेश विकलदेखि नयाँ पुस्ताका अनुराधा शर्मासम्मका कथाहरु समावेश छन् । त्यसबीचका कथाकारहरुका विभिन्न स्वादका कथाहरु यस कृतिमा पाउन सकिन्छ ।
पुस्तकमा देवकुमारी थापाको ुसुनको पखेटा भएकी चरीु द बर्ड विद गोल्डेन विग्स कथा प्रकाशित छ । एउटा राजकुमारले बोक्सीको पाजाबाट अन्य विभिन्न देशका राजकुमारको उद्धार गरेको प्रसङ्ग यो कथामा छ । त्यो सुनको पँखेटा भएकी चरी पनि बोक्सीको पाजामा परेकी एउटी राजकुमारी हुन्छे । उसको पनि उद्धार गरी राजकुमारले उसैसँग बिहा गर्छ । यो कथा यथार्थभन्दा पनि स्वैरकल्पनामा आधारित छ ।
सङ्ग्रहमा रमेश विकलको ुकिसान र घाँस नखाने गाईु कथा प्रकाशित छ । यो कथामा मुखियाको छोरालाई जस्तै आफ्नो छोरालाई पनि गाईको दूध खुवाउनका लागि एकजना किसानले गाई किनेर ल्याउँछ । भोकाएको गाईलाई घाँस खुवाउनका लागि उसले गाईलाई छानामा चढाउन खोज्छ । तर गाई छानामा चढ्दैन । एउटा छिमेकीले गाईलाई घाँस खुवाउने काइदा सिकाइदिएर दही खान्छ । यो गाईलाई छानामा चढाउन खोज्ने मूर्ख किसानको कथा हो ।
शान्तदास मानन्धरको ुसगुनको पेस्तोल र उसको रकेटु सगुन्स पेस्तोल एन्ड हिज रकेट कथा तिहारको परिवेशलाई चित्रण गरिएको कथा हो । यस कथामा बारुद पड्काउने सगुनको पेस्तोल हराउँछ । उसले जति खोजे पनि भेट्दैन । त्यसपछि ऊ रुन्छ । आमाले उसलाई फकाउन भनेर केही पैसा दिनुहुन्छ । उसले त्यो पैसाले रकेट पटाका किनेर ल्याउँछ र भाइसँग मिलेर सल्काउँछ । तर त्यो रकेट आकाशतिर नगएर एकजना काकाको घरमा छिर्छ । त्यो घरमा त्यसका माध्यमबाट आगो सल्कन्छ । त्यो आगोलाई छिमेकीहरु मिलेर निभाउँछन् । आफूले गल्ती गरेको कुरा सगुनले महसुस गर्छ । तर कथामा यस्तो गर्नु हुँदैनथ्यो भनेर अर्ती दिइएको छैन । यसप्रकार यो कथा एक उत्कृष्ट कथाका रुपमा छ ।
यस्ता र अन्य धेरै कथाहरु यस सङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित छन् । अघिल्लो पुस्ताका कृष्णप्रसाद पराजुली जनकप्रसाद हुमागाईं विश्वम्भर चाचल प्रेमा शाह गोपाल पराजुली माया ठकुरीदेखि लिएर पछिल्लो पुस्ताका शौरभकिरण श्रेष्ठ विजयराज आचार्य कार्तिकेय घिमिरे अनन्तप्रसाद वाग्ले कृष्णदीप सिग्देल राजेन्द्रभक्त जोशीसम्मका कथाहरु यस सङ्ग्रहमा छन् ।
तर यस सङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित कथाहरु सबै स्तरीय छैनन् । कतिपय कथाहरु त कथा भन्न पनि नसुहाउने किसिमका छन् । बालसाहित्य समाजको सदस्य भएकै आधारमा कथा छनोट गरिएकाले पनि यसो भएको हुनसक्छ । तत्कालीन समयमा बालसाहित्य समाजको सदस्य नभएका तर राम्रो कथा लेखिरहेका कथाकारहरुलाई यस सङ्ग्रहमा समावेश गरिएको छैन । विशेषगरी विदेशी समीक्षकहरुलाई लक्ष्य गरेर प्रकाशित गरिएको यो सङ्ग्रहका कथाहरु उत्कृष्ट हुनुपथ्र्यो । किनभने विदेशी पाठकहरुले नेपाली बालकथाको स्तर यही र यस्तै सङ्ग्रहका कथा पढेर थाहा पाउने हो । फेरि नेपाली बालसाहित्यको प्रतिनिधिमूलक संस्था नेपाल बालसाहित्य समाजले प्रकाशन गरेको पुस्तकलाई विदेशीहरुले मानक पनि मान्नुपर्ने अवस्था छ । त्यसैले यो कथा प्रकाशन गर्ने क्रममा व्यक्तिभन्दा पनि स्तरीयतालाई ध्यान दिइएको भए सुनमा सुगन्ध हुने थियो ।
यो कथासङ्ग्रहको संयोजन प्रमोद प्रधान अनन्तप्रसाद वाग्ले र शर्मिला खड्का दाहालले गरेका छन् । यसमा चित्र बनाउने काम युवक श्रेष्ठले गरेका हुन् । नेपाली बालसाहित्यमा कलम चलाउने नयाँदेखि पुराना पुस्तासम्मका कथा एकै ठाउँमा पढ्न पाइने हुनाले अङ्गे्रजीमा पढ्न चाहने पाठकहरुका लागि यो पुस्तक उपयोगी छ ।
  

Kathmandu, March 30, 2011.